ذبيح الله صفا
13
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )
كوهها بدست كردان در شوال سال 628 كشته شد . جورماغون علاوه بر قلع و قمع جلال الدّين منكبرنى بفتح بلاد و ولايات و سرزمينهايى كه چنگيز در يورش خود فرصت ضبط آنها را نيافته بود ، سرگرم بود مانند غزنين و كابل و سند و سيستان و طبرستان و گيلان و ارّان و آذربايجان و عراق و ارمنستان تا حدود الجزيره . در اين فتوحات ثانوى هم مغولان همان سيرت نكوهيدهيى را كه در عهد چنگيز داشتند ادامه دادند و در قتل و غارت و ويرانكارى هيچ جنايتى را فرونگذاشتند . فارس كه تحت حكومت اتابكان سلغرى بود ، و كرمان كه قراختائيان در اختيار داشتند ، و قسمتى از نواحى غور و غرجستان ، بر اثر قبول ايلى مغول از بلاى حملهء آنان در امان ماند ولى كرمان را چنان كه ميدانيم اوگتاى و جغتاى در حيات چنگيز يك بار زيرو زبر كرده بودند . آسياى صغير نيز بتدبير غياث الدّين كيخسرو ( 634 - 642 ) كه بعد از يكى دو جنگ از سپاهيان مغول بانقره ( آنكارا ) گريخته و سپس قبول ايلى كرده بود ، از بلاى مغول در امان ماند ( 640 هجرى ) . بعد از اوگتاىقاآن پسرش گويوك خان « 1 » ( 639 - 647 هجرى ) و پس ازو منگوقاآن ( منگكا « 2 » ) ( 648 - 675 هجرى ) بخانى نشستند و در عهد خان اخير است كه هولاگو مأمور تكميل فتوحات مغول در ايران و ساير نواحى غربى آسيا گرديد ( 651 هجرى ) . در فاصلهء ميان تسلّط مغول بر مشرق ايران و اعزام هولاگو بايران ، سرزمينهاى مفتوح مغولان را حكام مغولى كه از جانب خانان مغول تعيين ميشدند ، يعنى « چنتمور » و « نوسال » و « گرگوز » و « امير ارغون آقا » با معاضدت سرداران مغولى كه سپاهيان مغول را در اختيار داشتند و برهنمونى وزراى ايرانى مانند شرف الدّين خوارزمى و بهاء الدين محمد جوينى ( پدر شمس الدّين صاحب ديوان و عطا ملك جوينى ) اداره مىكردند .
--> ( 1 ) - Guyuk ( 2 ) - Mongka